• Nieuws

    Duidelijk anders

    Kennis delen

Eigendom netwerken. Nieuwe wetgeving op komst?

06 juli 2018
Notariaat - Energie

Baanbrekende uitspraak inzake Liander en Lingemeer Beheer over de eigendom van het Lingemeernetwerk.

In 1995 hebben de rechtsvoorgangers van Liander N.V. en Liander Infra N.V. (zijnde N.V. NUON Zuid-Gelderland en N.V. Maatschappij tot Gasvoorziening Gelders Rivierengebied) (“Liander”) voor Lingemeer Beheer (“Lingemeer”) recreatiewoningen aangesloten op het gas- en stroomnet. Inmiddels is de recreatiebestemming van deze woningen afgehaald en worden deze normaal bewoond.

Het geschil tussen Liander en Lingemeer ontstaat wanneer Lingemeer zich in 2014 in de openbare registers als eigenaar van het gas- en stroomnet Lingemeernetwerk inschrijft.

Huidige regelgeving
Volgens de wet behoort de eigendom van een net dat bestaat uit een of meer kabels of leidingen en dat bestemd is voor transport van gas en energie, toe aan de ‘bevoegde aanlegger’ van dat net, dan wel aan diens rechtsopvolger. Deze regel is ook van toepassing op een net dat is aangelegd voor de inwerkingtreding van de huidige regelgeving in 2007. De wetgever heeft door middel van een “Overgangswet” een speciale procedure voor oude netten in het leven geroepen omdat het bevoegd aanleggerschap niet kan worden bewezen als de bewijzen (bijv. nota’s, vergunningen) daarvan verloren zijn gegaan. Voor netten van voor 2007 waarvan onzeker is wie de bevoegde aanlegger was, is degene die zich op 1 februari 2007 (de “Peildatum”) ‘als eigenaar gedroeg’ bevoegd om zich in de openbare registers in te schrijven als eigenaar. De notaris onderzoekt of dat het geval is en zal bewijsstukken daarover verzamelen en aan zijn Kadasterverklaring hechten. Bij publicatie van deze inschrijving in de Nederlandse Staatscourant en een landelijk dagblad gaat een vervaltermijn van één jaar lopen waarbinnen de inschrijving moet worden betwist. Als er zich na dat jaar dan nog een eigenaar meldt, dan volgt uit de wet dat die alleen schadevergoeding kan eisen en niet alsnog de eigendom claimen.

Casus Lingemeer
In 2014 heeft Lingemeer zich als bevoegd aanlegger door de notaris laten inschrijven als rechtmatig eigenaar. Blijkbaar waren er stukken waaruit bleek dat Lingemeer zich op de Peildatum als eigenaar gedroeg. Liander had tot een jaar na deze registratie de gelegenheid om een beter recht aan te tonen om de inschrijving te betwisten. Nu Liander deze gelegenheid onbenut heeft gelaten is de mogelijkheid daartoe vervallen. Dus staat het nu vast dat Lingemeer de rechtmatig eigenaar van het Lingemeernetwerk is.

Schadevergoeding door overdracht om niet
Liander heeft alleen nog een eventuele aanspraak op schadevergoeding als zij het net heeft aangelegd. Als het in de vervolgprocedure namelijk komt vast te staan dat de rechtsvoorgangers van Liander de bevoegde aanleggers zijn van het Lingemeernetwerk, dan zou de registratie van het Lingemeernetwerk door Lingemeer een inbreuk op het eigendomsrecht en op het economische eigendomsrecht van Liander opleveren. Indien de inbreuken onrechtmatig zijn, wordt Lingemeer jegens Liander schadeplichtig. Over een mogelijke schadevergoeding geeft de rechter het volgende aan: “In dat geval acht de rechtbank schadevergoeding in natura, door overdracht om niet van het Lingemeernetwerk aan Liander Infra, passend”. Deze mogelijkheid is nog niet aan de orde geweest in de wetsgeschiedenis of in de praktijk. Het betekent dat de eigenaar van een geregistreerd net op basis van de Overgangswet nog niet zo zeker kan zijn van zijn eigendomsrecht. Hij kan worden gedwongen dit over te dragen.

Om vast te stellen dat de rechtsvoorgangsters van Liander de bevoegde aanleggers zijn van het Lingemeernetwerk, heeft Liander van de rechter een bewijsopdracht gekregen om aan te tonen dat N.V. NUON Zuid-Gelderland en N.V. Maatschappij tot Gasvoorziening Gelders Rivierengebied de bevoegde aanleggers van het Lingemeernetwerk waren. Als Liander hierin slaagt, acht de rechtbank schadevergoeding in natura, door overdracht om niet van het Lingemeernetwerk aan Liander Infra, passend.

Betekenis voor de praktijk
Na de vervaltermijn van een jaar komt de eigendom toe aan de partij die heeft geregistreerd. Voorheen werd ervan uitgegaan dat een partij met een beter recht na die periode alleen een recht op schadevergoeding had. Daarbij werd gedacht aan een financiële vergoeding. Het is bijzonder dat de rechter oordeelt dat die kan bestaan uit levering aan de partij met een beter recht. Bij het lezen van de uitspraak komt de vraag boven: heeft de notaris “het zich gedragen als eigenaar op de Peildatum” goed onderzocht? Zoniet, dan kan de notaris wellicht een claim van zijn cliënt of zelfs van Liander verwachten. De notaris dient de bewijsstukken goed te onderzoeken en ervan overtuigd te zijn dat het rechtsfeit heeft plaatsgevonden. Een andere vraag is of alle netwerkeigenaren elke dag de Staatscourant moeten uitpluizen. Dat is wel het huidige systeem van de wet omdat de eigenaar door deze procedure wordt beschermd.
De uitspraak geeft aan dat het belangrijk is om de eigendom van netwerken te registreren. Onduidelijkheid over de eigendomssituatie komt het rechtsverkeer niet ten goede. Meest praktisch is om dat meteen na de aanleg te doen omdat dan alle bewijsstukken voor handen zijn.

Wetswijziging?
Gelukkig is er een wetswijziging op handen. Daarbij zal de procedure van de Overgangswet worden aangepast. De Minister heeft dat destijds bij de totstandkoming beloofd. Er gaan geluiden op uit de praktijk om een wettelijk vermoeden te introduceren. Dit vermoeden zou betekenen dat degene die het netwerk aanlegt wordt vermoed de bevoegde aanlegger te zijn, indien hij zich gedurende een aaneengesloten periode van een nader te bepalen aantal jaren (bijvoorbeeld vijf) voorafgaand aan het moment van inschrijving als eigenaar heeft gedragen.

Wordt vervolgd.

Meer informatie

Print dit artikel